Αν υπάρχει ένα στοιχείο που κάνει τη Μήλο και την Κίμωλο άμεσα αναγνωρίσιμες σε κάθε επισκέπτη, αυτό είναι τα περίφημα «σύρματα», οι πολύχρωμοι υπόσκαφοι χώροι δίπλα στη θάλασσα που εδώ και δεκαετίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της κυκλαδίτικης ταυτότητας και της ζωής των ψαράδων.

Τα χαρακτηριστικά αυτά κτίσματα, που τα τελευταία χρόνια έχουν εξελιχθεί και σε ιδιαίτερα δημοφιλή τουριστικά καταλύματα, τράβηξαν πρόσφατα το ενδιαφέρον του διεθνούς ταξιδιωτικού μέσου Travel+Leisure, το οποίο αφιέρωσε εκτενές ρεπορτάζ στη μοναδική ιστορία και αρχιτεκτονική τους.

Τα «σύρματα» γεννήθηκαν μέσα από την ανάγκη επιβίωσης των νησιωτών, σε μια εποχή όπου η αλιεία αποτελούσε βασικό τρόπο ζωής για πολλές οικογένειες στις Κυκλάδες. Το όνομά τους προέρχεται από τα σύρματα και τα καλώδια που χρησιμοποιούσαν οι ψαράδες για να τραβούν τις βάρκες τους μέσα στους υπόσκαφους χώρους κατά τη διάρκεια του χειμώνα, προστατεύοντάς τες από τον καιρό και τη φθορά της θάλασσας.

Χτισμένα μέσα στα πορώδη ηφαιστειογενή πετρώματα των ακτών της Μήλου και της Κιμώλου, πολλά από αυτά τα κτίσματα συνοδεύονταν από μικρούς χώρους ξεκούρασης, όπου οι ψαράδες μπορούσαν να περάσουν τη νύχτα μετά την επιστροφή τους από το πέλαγος.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μαρτυρίες κατοίκων που φιλοξενούνται στο αφιέρωμα του διεθνούς μέσου. Ο Παντελής Ζούλιας, ιδιοκτήτης ενός από τα ιστορικά σύρματα στη Σχινωπή της Μήλου, περιγράφει τη βαθιά οικογενειακή σχέση με τον χώρο.

«Ο παππούς μου έχτισε αυτό το σύρμα, το πρώτο στη Σχινωπή, το 1917», αναφέρει χαρακτηριστικά στο Travel+Leisure. «Έσκαψε τον βράχο σε βάθος 14 μέτρων, μόνο με μια αξίνα».

Ο ίδιος εξηγεί πως εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν οι σημερινές διαδικασίες ιδιοκτησίας, αλλά η κατοχή συνδεόταν ουσιαστικά με τον κόπο και τη δουλειά του ανθρώπου που δημιουργούσε τον χώρο. «Έχω 14 σταυρούς πάνω σε ένα χαρτί περιτυλίγματος από το μπακάλικο του χωριού να αποδεικνύει ότι αυτό το σύρμα είναι δικό μου», δηλώνει χαρακτηριστικά.

Τα τελευταία χρόνια, η τουριστική ανάπτυξη άλλαξε ριζικά τη χρήση πολλών συρμάτων, καθώς αρκετοί ιδιοκτήτες προχώρησαν σε ανακαινίσεις και μετατροπές τους σε πολυτελή καταλύματα. Με την προσθήκη ηλεκτρικού ρεύματος, τρεχούμενου νερού, κλιματισμού αλλά και πιο σύγχρονων παρεμβάσεων, όπως γυάλινες προσόψεις ή τζάκια, τα παλιά ψαρόσπιτα απέκτησαν νέα τουριστική ταυτότητα.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι κάτοικοι, η εικόνα αυτή συνοδεύεται και από σημαντικές δυσκολίες. Η συντήρηση ενός παραθαλάσσιου υπόσκαφου κτίσματος απαιτεί υψηλό κόστος, ιδιαίτερα λόγω της υγρασίας και της συνεχούς έκθεσης στη θάλασσα.

Ο ιδιοκτήτης σύρματος Χρήστος Κομίνης σημειώνει χαρακτηριστικά πως «τα έσοδα από την ενοικίαση του σύρματος απλά μας βοηθούν να το συντηρούμε». Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, οικογένειες που δεν κατάφεραν να ανταποκριθούν οικονομικά στην αναβάθμιση ή τη διατήρησή τους, κατέληξαν να τα πουλήσουν σε εταιρείες διαχείρισης τουριστικών καταλυμάτων.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Travel+Leisure, στη Σχινωπή της Μήλου μόλις τρία σύρματα παραμένουν σήμερα στους απογόνους των οικογενειών που τα δημιούργησαν πριν από δεκαετίες.

Παράλληλα, υπάρχουν ακόμα περιοχές που διατηρούν έντονα τον αυθεντικό χαρακτήρα τους. Τα Μανδράκια της Μήλου αναφέρονται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς αρκετά από τα σύρματα συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται από ψαράδες για τη φύλαξη και τη συντήρηση των σκαφών και των διχτυών τους.

Οι μόνιμοι κάτοικοι εμφανίζονται ιδιαίτερα προβληματισμένοι για το μέλλον αυτών των μοναδικών κατασκευών, παρά το γεγονός ότι συμφωνούν με την πρόσφατη ανακήρυξή τους ως διατηρητέων στοιχείων πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ο Χρήστος Καμακάρης, απόγονος ψαράδων, δηλώνει χαρακτηριστικά στο ρεπορτάζ: «Αν ήταν στο χέρι μου, θα απαγόρευα εντελώς την εκμετάλλευσή τους». Όπως τονίζει, «πρέπει να χρησιμοποιούνται για τον σκοπό για τον οποίο κατασκευάστηκαν αρχικά».

Με μια φράση που αποτυπώνει τη συζήτηση που έχει ανοίξει τα τελευταία χρόνια στη Μήλο και την Κίμωλο για τα όρια της τουριστικής ανάπτυξης, προσθέτει: «Αυτός ο τόπος δεν έχει χάσει ακόμα τον χαρακτήρα του, αλλά αν ενοικιαστούν όλα τα σύρματα, θα αλλάξει. Δεν είμαστε στο Μαϊάμι Μπιτς αλλά σε ένα ψαροχώρι».

Η συζήτηση γύρω από τα σύρματα αγγίζει πλέον όχι μόνο την αρχιτεκτονική και τον τουρισμό, αλλά και την ίδια την ταυτότητα των νησιών των Κυκλάδων, με πολλούς κατοίκους να ζητούν ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και στη διατήρηση του αυθεντικού χαρακτήρα της Μήλου και της Κιμώλου.

Πηγή: marieclaire.gr