Μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη για τη Γυάρο φέρνει το νέο Προεδρικό Διάταγμα που υπεγράφη τον Απρίλιο του 2026, καθώς θεσμοθετεί για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο καθεστώς αυστηρής προστασίας για το νησί και τη θαλάσσια περιοχή γύρω του. Το νέο πλαίσιο αποκλείει την εγκατάσταση ανεμογεννητριών στις ζώνες προστασίας, σηματοδοτώντας μια καθοριστική νίκη απέναντι σε σχέδια βιομηχανικής εκμετάλλευσης του ιστορικού και οικολογικού τοπίου της Γυάρου.

Αναλυτικά γράφει η σελίδα «Κίνηση για την Προστασία των Νησίδων»:

Μια πολύ σημαντική νίκη για τη Γυάρο αποτελεί το νέο Προεδρικό Διάταγμα που υπεγράφη τον Απρίλιο του 2026, το οποίο εξειδικεύει την προστασία της περιοχής Natura 2000 «Νήσος Γυάρος και Θαλάσσια Ζώνη» με κωδικό «GR4220033».

Για πρώτη φορά θεσμοθετείται με οριστικό τρόπο ένα ολοκληρωμένο καθεστώς αυστηρής προστασίας για το νησί και τη θαλάσσια περιοχή γύρω του. Και το πιο κρίσιμο: στο νέο Π.Δ. δεν προβλέπεται η εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε καμία από τις ζώνες προστασίας της Γυάρου.

Αυτό αποτελεί τεράστια νίκη απέναντι στα σχέδια μετατροπής του νησιού σε βιομηχανική ζώνη παραγωγής ενέργειας, σχέδια που περιλαμβάνουν την εγκατάσταση 77 γιγαντιαίων ανεμογεννητριών πάνω στο νησί από μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους. Ένα εφιαλτικό σενάριο που θα ισοπέδωνε κυριολεκτικά τη Γυάρο με δρόμους, εκβραχισμούς, μπαζώματα, καλωδιώσεις, εκσκαφές και βιομηχανικές υποδομές σε έναν από τους σημαντικότερους τόπους φυσικής και ιστορικής κληρονομιάς της χώρας.

Η σημασία αυτής της εξέλιξης γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν αναλογιστούμε την ιστορική σημασία του νησιού. Η Γυάρος είχε χαρακτηριστεί το 2001 ως ιστορικός τόπος που χρειάζεται ειδική κρατική προστασία, ακριβώς επειδή αποτελεί «ζωντανή μαρτυρία των αγώνων του ελληνικού λαού για ελευθερία και δημοκρατία» και «σύμβολο καταδίκης των βασανιστηρίων και του περιορισμού των δημοκρατικών ελευθεριών».

Οι φυλακές, τα κτίρια εξορίας, τα στρατόπεδα και το ίδιο το τοπίο της Γυάρου αποτελούν ένα ενιαίο ιστορικό μνημείο τεράστιας σημασίας για τη νεότερη ιστορία της Ελλάδας.

Κι όμως, το 2011, προκειμένου να ανοίξει ο δρόμος για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, το μεγαλύτερο μέρος του νησιού αποχαρακτηρίστηκε από ιστορικός τόπος. Μεθοδεύτηκε έτσι η συρρίκνωση της προστασίας ώστε να θεωρηθεί «διαθέσιμο» το μεγαλύτερο τμήμα της Γυάρου για βιομηχανική εκμετάλλευση. Η κοινωνική και περιβαλλοντική αντίδραση απέναντι σε αυτό το σχέδιο υπήρξε διαρκής και καθοριστική.

Σήμερα, το νέο Προεδρικό Διάταγμα έρχεται να επιβεβαιώσει έμπρακτα ότι η Γυάρος δεν είναι τόπος για βιομηχανική ανάπτυξη αλλά τόπος μνήμης και ζωής.

Η οικολογική αξία της Γυάρου είναι μοναδική σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Το νησί και η θαλάσσια περιοχή γύρω του αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα καταφύγια της απειλούμενης με εξαφάνιση μεσογειακής φώκιας Monachus monachus, με έναν από τους μεγαλύτερους αναπαραγόμενους πληθυσμούς της χώρας.

Στη Γυάρο βρίσκουν καταφύγιο περίπου 60 φώκιες, ενώ οι σπηλιές και οι απόκρημνες ακτές του νησιού αποτελούν κρίσιμα ενδιαιτήματα αναπαραγωγής και ξεκούρασης του είδους.

Παράλληλα, η περιοχή φιλοξενεί σημαντικούς πληθυσμούς θαλασσοπουλιών όπως ο μύχος, ενώ τα θαλάσσια λιβάδια ποσειδωνίας γύρω από το νησί αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της Μεσογείου, αποθηκεύοντας διοξείδιο του άνθρακα, προστατεύοντας τις ακτές και λειτουργώντας ως φυτώρια ζωής για αμέτρητα θαλάσσια είδη.

Η απαγόρευση της αλιείας στο Π.Δ. σε ακτίνα 3 ναυτικών μιλίων γύρω από το νησί είναι επίσης ένα αποτελεσματικό μέτρο, με στόχο την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων και την προστασία ολόκληρου του οικοσυστήματος.

Ωστόσο, ο αγώνας δεν έχει τελειώσει. Παρά τη μεγάλη αυτή νίκη απέναντι στα χερσαία αιολικά, εξακολουθούν να υπάρχουν σχέδια για εγκατάσταση 33 γιγαντιαίων πλωτών ανεμογεννητριών σε απόσταση λίγων μιλίων γύρω από τη Γυάρο.

Μιλάμε για βιομηχανικές κατασκευές ύψους που μπορεί να φτάνει τα 280 μέτρα, ψηλότερες ακόμη και από πολλούς ουρανοξύστες, μέσα σε μια από τις πιο ευαίσθητες θαλάσσιες περιοχές του Αιγαίου.

Η σχετική ΚΥΑ που θα οριοθετήσει επίσημα τις ζώνες εγκατάστασης υπεράκτιων αιολικών δεν έχει ακόμη εκδοθεί. Αυτό σημαίνει ότι τίποτα δεν έχει κριθεί και ότι η κοινωνία οφείλει να παραμείνει σε εγρήγορση.

Η προστασία της Γυάρου δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα. Είναι ζήτημα ιστορικής ευθύνης και συλλογικής αξιοπρέπειας.