Με σαρωτικές αλλαγές στον ενεργειακό χάρτη των νησιών προχωρά το νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η Μήλος, μαζί με σχεδόν όλες τις Κυκλάδες, μένει εκτός σχεδιασμού για νέα αιολικά πάρκα, καθώς εισάγεται για πρώτη φορά καθολική απαγόρευση εγκατάστασης ανεμογεννητριών σε νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τις τοπικές κοινωνίες των Κυκλάδων, όπου τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί έντονες αντιδράσεις γύρω από την εγκατάσταση μεγάλων ενεργειακών έργων σε νησιωτικές και προστατευόμενες περιοχές. Για τη Μήλο, η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον σε μια περίοδο όπου το νησί βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της δημόσιας αντιπαράθεσης για τη γεωθερμία και τον συνολικό ενεργειακό σχεδιασμό.

Η Μήλος και οι Κυκλάδες εκτός νέων αιολικών πάρκων

Η βασικότερη αλλαγή του νέου πλαισίου αφορά την απαγόρευση νέων αιολικών εγκαταστάσεων στα περισσότερα νησιά του Αιγαίου. Από τις Κυκλάδες, μόνο η Άνδρος και η Νάξος παραμένουν επιλέξιμες για νέα αιολικά έργα, καθώς ξεπερνούν το όριο των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Αντίθετα, νησιά όπως η Μήλος, η Σίφνος, η Σέριφος, η Κίμωλος, η Φολέγανδρος, η Ίος, η Σίκινος, η Τήνος και δεκάδες ακόμη νησιωτικές περιοχές τίθενται ουσιαστικά εκτός σχεδιασμού για νέες μεγάλες ανεμογεννήτριες.

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η επιλογή αυτή συνδέεται με την ανάγκη προστασίας περιοχών με έντονο τουριστικό, φυσικό και πολιτιστικό αποτύπωμα, αλλά και με τη διαχείριση των αυξανόμενων κοινωνικών αντιδράσεων απέναντι στην υπερσυγκέντρωση έργων ΑΠΕ.

Τι αλλάζει στα μικρά νησιά

Το νέο χωροταξικό προβλέπει ότι σε νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων δεν θα επιτρέπεται πλέον η ανάπτυξη νέων αιολικών πάρκων, με ελάχιστες εξαιρέσεις που θα σχετίζονται αποκλειστικά με ανάγκες δημοσίου συμφέροντος.

Αυτές οι εξαιρέσεις αφορούν περιπτώσεις ενεργειακής επάρκειας, κρίσιμων υποδομών ή έργων που συνδέονται με αφαλατώσεις και βασικές ανάγκες μη διασυνδεδεμένων νησιών.

Η ρύθμιση θεωρείται από τις πιο αυστηρές που έχουν τεθεί ποτέ για τον νησιωτικό χώρο, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί νέα δεδομένα για επενδυτικά σχέδια που βρίσκονταν σε εξέλιξη τα προηγούμενα χρόνια.

Αυστηρότερο πλαίσιο για Natura και προστατευόμενες περιοχές

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται πλέον και στις περιοχές Natura 2000. Το νέο σχέδιο επεκτείνει σημαντικά τις απαγορεύσεις τόσο για αιολικά όσο και για φωτοβολταϊκά έργα.

Για πρώτη φορά απαγορεύεται η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε περιοχές Natura, σε δάση, δασικές εκτάσεις, προστατευόμενα ορεινά τοπία και περιοχές με αναβαθμίδες. Παράλληλα, ενισχύονται οι περιορισμοί σε Ζώνες Ειδικής Προστασίας για την ορνιθοπανίδα, ενώ εισάγονται και νέοι κανόνες οπτικής ένταξης κοντά σε αρχαιολογικούς χώρους και παραδοσιακούς οικισμούς.

Στα αιολικά έργα, επιβάλλεται επίσης απαγόρευση σε υψόμετρα άνω των 1.200 μέτρων, αλλά και σε περιοχές που χαρακτηρίζονται ως «απάτητα βουνά».

Τι ισχύει για τα ήδη αδειοδοτημένα έργα

Παρά τους νέους περιορισμούς, το μεγαλύτερο μέρος των ώριμων επενδύσεων φαίνεται πως εξαιρείται από το νέο καθεστώς. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, έργα που έχουν ήδη λάβει Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων ή έχουν καταθέσει πλήρη φάκελο αδειοδότησης έως τις 20 Μαΐου δεν επηρεάζονται άμεσα.

Αυτό σημαίνει ότι σημαντικός αριθμός έργων ΑΠΕ που βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο παραμένει ενεργός, ακόμη και σε περιοχές όπου πλέον τίθενται αυστηρότεροι περιορισμοί.

Το ΥΠΕΝ υποστηρίζει ότι στόχος είναι να βρεθεί ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη περιβαλλοντικής προστασίας και στη διατήρηση της επενδυτικής σταθερότητας, χωρίς να ανατραπούν ώριμες διοικητικές διαδικασίες.

Η συζήτηση για το μέλλον των νησιών ανοίγει ξανά

Το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ επαναφέρει στο προσκήνιο τη μεγάλη συζήτηση για το μοντέλο ανάπτυξης των νησιών, ειδικά στις Κυκλάδες όπου η πίεση από τον τουρισμό, τις ενεργειακές επενδύσεις και τις υποδομές γίνεται ολοένα και πιο έντονη.

Για τη Μήλο, οι εξελίξεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο έντονων αντιδράσεων γύρω από ζητήματα γεωθερμίας, περιβάλλοντος και χρήσεων γης, με την τοπική κοινωνία να παρακολουθεί στενά κάθε νέα ενεργειακή παρέμβαση που αφορά το νησί.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ξεκινήσει δημόσια διαβούλευση, με αυτοδιοικητικούς φορείς, κατοίκους, επενδυτές και περιβαλλοντικές οργανώσεις να τοποθετούνται για το νέο ενεργειακό και χωροταξικό τοπίο που διαμορφώνεται στο Αιγαίο.