Το μοναδικού παγκόσμια κάλλους τοπίο του Σαρακήνικου της Μήλου, δημιούργημα θαυμαστό της κυκλαδίτικης φύσης, παραμένει απροστάτευτο, χωρίς να τηρείται το ειδικό νομικό καθεστώς που ισχύει για την προστασία περιοχών μοναδικού και σπάνιου φυσικού κάλλους.

Το Σαρακήνικο, η Αχιβαδόλιμνη, το Κλέφτικο, περιοχές της πολύπαθης γεωλογικά μηλαίικης φύσης, είναι στόχος των πεντάστερων τουριστικών συμφερόντων και, με την ευθύνη της κυβέρνησης και της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, βρίσκονται τα τελευταία χρόνια στο μάτι του πολεοδομικού κυκλώνα της ανεξέλεγκτης και άναρχης δόμησης, που κατατρώει το κυκλαδίτικο τοπίο με πεντάστερα ξενοδοχεία, ογκώδεις υπόσκαφες τουριστικές κατασκευές και κάθε λογής πολεοδομικά τερατουργήματα.

Τα προβλήματα αυτά αναδείχτηκαν πρόσφατα, με αφορμή υπό ανέγερση συγκρότημα πεντάστερου ξενοδοχείου στο Σαρακήνικο, που ξαφνικά «φύτρωσε» εκεί, όταν τυχαία κάποιοι περιπατητές εντόπισαν τις εκσκαφές και έκπληκτοι «έβαλαν τις φωνές» και το κατήγγειλαν από τα κοινωνικά κυρίως δίκτυα.

Η παρέμβαση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ), που έλεγξε την εκδοθείσα από την Πολεοδομία Μήλου οικοδομική άδεια, με το πόρισμα που εξέδωσε στις αρχές Ιουλίου 2025, ανέδειξε τις παθογένειες του συστήματος, την πρωτοφανή πολεοδομική αναρχία που επικρατεί στην περιοχή, το παράνομο της οικοδομικής άδειας του συγκεκριμένου υπό ανέγερση ξενοδοχείου στα Καμίνια (κοντά στο Σαρακήνικο) της Μήλου, ενώ εντόπισε και  δεύτερη οικοδομική άδεια σε γειτονικό οικόπεδο, η οποία ευτυχώς δεν είχε ξεκινήσει να υλοποιείται.

Το πόρισμά της ΕΑΔ κοινοποιήθηκε στα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού (Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού Κυκλάδων), στο Δήμο Μήλου (Υπηρεσία Δόμησης), στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου και στον εισαγγελέα Εφετών Αθηνών, για να διερευνηθούν τυχόν αξιόποινες πράξεις.

Τα προβλήματα που έρχονται στο φως από την έρευνα της συγκεκριμένης πολεοδομικής άδειας είναι πλήθος, αλλά το σημαντικότερο από αυτά αφορά το γεγονός ότι το οικόπεδο, στο οποίο χτίζεται το συγκεκριμένο ξενοδοχείο, δεν έχει «πρόσωπο» σε αναγνωρισμένη οδό, είναι «τυφλό», ενώ έχουν επισημανθεί και άλλες σοβαρές παραλείψεις στην συγκεκριμένη οικοδομική άδεια.

Η ΕΑΔ, δεν περιορίζεται σε επισημάνσεις, αλλά προτείνει στο Υπουργείο  Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) να δώσει σαφείς οδηγίες στις Πολεοδομικές υπηρεσίες, για την ύπαρξη  «προσώπου» σε αναγνωρισμένη οδό, ως προϋπόθεση έκδοσης πολεοδομικής άδειας σε οικόπεδα εκτός ορίων οικισμού.  Ως σήμερα όμως το ΥΠΕΝ αποφεύγει διακριτικά  να προχωρήσει στη συγκεκριμένη ενέργεια.

Οι βασικές διαπιστώσεις του πολυσέλιδου πορίσματος- καταπέλτης, της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας είναι:

• Έλλειψη πολεοδομικού σχεδιασμού στη Μήλο.
• Έκδοση σωρείας αδειών σε τυφλά οικόπεδα.
• Μη αποσαφήνιση των σχετικών με τα τυφλά οικόπεδα  διατάξεων, στην εκτός ορίων οικισμών δόμηση, με αποτέλεσμα να κρίνουν «κατά το δοκούν» οι πολεοδομικές υπηρεσίες, την έκδοση ή μη πολεοδομικών αδειών σε «τυφλά» οικόπεδα.
• Η Πολεοδομία Μήλου, κρίνοντας «κατά το δοκούν», επέτρεψε «παράτυπα» τη δόμηση στο συγκεκριμένο «τυφλό» οικόπεδο, απαντώντας στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας, που ζήτησε να ελέγξει τη νομιμότητα της άδειας, ότι το συγκεκριμένο δύναται να δομηθεί άνευ απαίτησης εξασφάλισης «προσώπου» επί εγκεκριμένης οδού.
• Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας επισημαίνει σχετικά ότι: «χάρη στη «θεώρηση» της  πολεοδομίας Μήλου, τα τελευταία χρόνια έχουν αδειοδοτηθεί εκατοντάδες κατοικίες και τουριστικές εγκαταστάσεις σε οικόπεδα χωρίς «πρόσωπο» και στα τέσσερα νησιά ευθύνης της ( Μήλος, Κίμωλος, Σίφνος, Σέριφος)».
• Επιπλέον το Σαρακήνικο είναι χαρακτηρισμένο και ως «Καταφύγιο άγριας Ζωής», αλλά δεν έχουν θεσμοθετηθεί ειδικοί κανόνες προστασίας του από την αυθαίρετη δόμηση, όπως προβλέπει ο νόμος.
• Η συγκεκριμένη οικοδομική  άδεια εκδόθηκε  (25/07/2024) χωρίς να έχουν ληφθεί προηγουμένως οι απαιτούμενες εγκρίσεις από το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής, από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, χωρίς να έχουν επικυρωθεί τα όρια αιγιαλού και παραλίας, χωρίς να έχει οριοθετηθεί το ρέμα που διασχίζει το οικόπεδο κ.α.

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών (Π.Ο.Ε.Μ.Δ.Υ.Δ.Α.Σ.), σε ανακοίνωσή της (12/02/2025), καταγγέλλει  και επιβεβαιώνει όλα τα παραπάνω.

Το Σαρακήνικο, τονίζει  «είναι παντελώς αθωράκιστο θεσμικά ως προς την προστασία του, δεν έχει χαρακτηριστεί αρχαιολογική ζώνη, ούτε περιοχή natura, ούτε περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους».

Το πόρισμα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας δείχνει το «δρόμο», για την αντιμετώπιση της ανεξέλεγκτης δόμησης στη Μήλο, αλλά και γενικότερα στα νησιά, φωτίζει το κλίμα  αδιαφάνειας, ασυδοσίας και διαφθοράς, φαινομένων, που καθημερινά βλέπουν το φως της δημοσιότητας σε περιοχές μοναδικού φυσικού κάλλους, οι οποίες  έπρεπε να προστατεύονται απόλυτα και μάλιστα σε νησιά «ναυαρχίδες του τουρισμού», προβεβλημένα ως παγκόσμιοι τουριστικοί προορισμοί, όπως η Μύκονος, η Σαντορίνη, η Ίος, η Μήλος κ.λπ.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος του Σαρακήνικου, εκτός από την ανάκληση της οικοδομικής άδειας από την Πολεοδομία Μήλου και την προσωρινή παύση έκδοσης αδειών στην περιοχή,  που έχει ζητήσει ο Δήμος Μήλου,

Επιβάλλεται:

• Η απαγόρευση έκδοσης οικοδομικών αδειών στα οικόπεδα χωρίς πρόσοψη σε αναγνωρισμένη οδό.
• Η θεσμοθέτηση κανόνων για την προστασία  του καταφυγίου άγριας Ζωής στο Σαρακήνικο.
• Ο επανακαθορισμός άμεσα  των ορίων της παραλίας στην περιοχή Σαρακήνικου.
• Η προώθηση και άμεση έγκριση του «Σχεδίου Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοιχτής Πόλης Μήλου” (ΣΧΟΟΑΠ).

Τα αριστουργήματα της κυκλαδίτικης πολυνησίας, ακατάλυτα στο χρόνο, οι σημερινές γενιές των Κυκλαδιτών, με την ευθύνη των τοπικών αρχών, αιρετών όλων των βαθμίδων και δημόσιων λειτουργών, των μαζικών φορέων, τα έχουν «δανειστεί» από τις γενιές που έρχονται και οφείλουν να τα προστατεύουν, ώστε αλώβητα, αν είναι δυνατό, να παραδίδονται από γενιά σε γενιά.

Κατερίνα Γιαννακά

μέλος Εθνικού Συμβουλίου και

Γραμματείας Τομέα Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής

ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ