Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις επαναφέρουν στο δημόσιο διάλογο το ερώτημα πώς λειτουργεί η επιστράτευση στην Ελλάδα, πότε μπορεί να ενεργοποιηθεί και ποιοι καλούνται πρώτοι.

Θεσμικό πλαίσιο. Η επιστράτευση αποτελεί προβλεπόμενο μηχανισμό της εθνικής άμυνας και ενεργοποιείται βάσει συγκεκριμένων σχεδίων και διατάξεων. Όσοι ολοκληρώνουν τη στρατιωτική θητεία απολύονται, αλλά παραμένουν σε καθεστώς εφεδρείας, διατηρώντας το Ειδικό Φύλλο Πορείας, έγγραφο που επιτρέπει την άμεση επαναφορά τους σε μονάδα, εφόσον απαιτηθεί.

Στόχος της διαδικασίας. Η ενεργοποίηση της επιστράτευσης αποσκοπεί στην ενίσχυση υφιστάμενων μονάδων, στη συγκρότηση νέων σχηματισμών και στην κινητοποίηση ανθρώπινων και υλικών πόρων σε εθνικό επίπεδο. Ανάλογα με το επίπεδο της απειλής, μπορεί να αποφασιστεί μερική ή γενική επιστράτευση.

Ποιοι καλούνται πρώτοι. Η διαδικασία εξελίσσεται σε δύο βασικές φάσεις. Στην πρώτη φάση καλούνται άνδρες έως 41 ετών και στη δεύτερη άνδρες από 41 έως 45 ετών. Όσοι έχουν υπερβεί το 45ο έτος εξαιρούνται αρχικά, εκτός αν οι συνθήκες επιβάλλουν ευρύτερη κινητοποίηση. Προτεραιότητα δίνεται σε εφέδρους με κρίσιμες ειδικότητες, όπως αποτυπώνεται και στο χρώμα του Ειδικού Φύλλου Πορείας.

Τρόπος ειδοποίησης. Οι έφεδροι ενημερώνονται με Φύλλο Ατομικής Πρόσκλησης, το οποίο μπορεί να επιδοθεί οποιαδήποτε ώρα από αρμόδιες αρχές. Παράλληλα, δύνανται να υπάρξουν ανακοινώσεις μέσω μέσων ενημέρωσης ή δημόσιες γνωστοποιήσεις. Σε καθεστώς γενικής επιστράτευσης τα χρονικά περιθώρια είναι περιορισμένα, ιδίως σε παραμεθόριες περιοχές, όπου η παρουσίαση μπορεί να απαιτηθεί εντός λίγων ωρών.

Απαραίτητα έγγραφα. Όσοι καλούνται οφείλουν να φέρουν μαζί τους την αστυνομική ταυτότητα, το Ειδικό Φύλλο Πορείας, το Φύλλο Ατομικής Πρόσκλησης (εφόσον έχει επιδοθεί), το Ατομικό Βιβλιάριο Εκπαίδευσης, τυχόν άδεια οδήγησης, καθώς και βασικά ατομικά είδη.

Ιστορικές αναφορές. Η επιστράτευση έχει εφαρμοστεί σε κρίσιμες στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας, όπως στους Βαλκανικούς Πολέμους, στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στην κρίση της Κύπρου το 1974 και σε μεταγενέστερες ελληνοτουρκικές εντάσεις.

Η επιστράτευση στην Ελλάδα αποτελεί θεσμοθετημένη διαδικασία με σαφές πλαίσιο ενεργοποίησης, η οποία εφαρμόζεται μόνο σε συνθήκες αυξημένης απειλής και σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στάδια.